| |
Opština Prnjavor
nalazi se u Republici Srpskoj (Bosna i Hercegovina), a smještena je na području između donjih tokova Vrbasa i Bosne, južnih
padina Motajice i prvih planina centralne Bosne koje počinju južno
od Ljubića. Površina opštine je oko 631 kvadratnih kilometara, a sam
grad Prnjavor se prostire na površini od oko 5,5 kvadratnih
kilometara i nalazi na nadmorskoj visini od 185 metara. Prema
posljednjem zvaničnom popisu iz 1991. godine, opština Prnjavor je
imala 48 861 hiljada stanovnika, a prema procjenama trenutno ima oko
50 hiljada stanovnika.
Ime Prnjavor na području bivše SFRJ vrlo je rasprostranjeno, i
postoji 12 naselja sa tim imenom. Ima više tumačenja u vezi nastanka
naziva Prnjavor, a najprihvatljivija je ona po kojem sama riječ
prnjavor označava područje manastirskog posjeda. Naime, u blizini
sela Gornji Vijačani, pod planinom Borja nalazio se manastir Liplje
u istoimenom selu. Predanje kaže da je taj manastir osnovao srpski
vladar Dragutin Nemanjić, a u starim zapisima manastir se pominje
tek u XVI veku. U vrijeme austro-turskog rata 1683.-1699. god.
stanovnici sela manastira Liplje bili su rastjerani a njihove zemlje
prigrabili su begovi Džinići iz Banja Luke, koji su prigrabili i
zemlje susjednog manastira Stuplje. Takav razvoj situacije za
posljedicu je imao potpuno zamiranje crkvenog života i da ovaj
nekada napredni kraj padne u neprilike koje su ga dovele do potpune
zaostalosti.
Gradić Prnjavor, administrativno sjedište Opštine Prnjavor je
najveći od svih drugih naselja sa istim imenom. Pretežno
stanovništvo su pravoslavni Srbi koji čine populaciju od oko 3/4
stanovništva. Pored Srba, ovaj kraj naseljavaju još pripadnici
muslimanskog Bošnjačkog stanovništva, katolici (Hrvati, Italijani,
Česi) kao i pripadnici grkokatoličke vjeroispovijesti (Ukrajinci). U
gradskom području Prnjavora postoje vjerski objekti Srpske
pravoslavne crkve (2 crkve), Islamske vjerske zajednice (1 džamija),
katolička crkva i grkokatolička (tzv. Ukrajinska) crkva.
Kada se posmatra rasprostranjenost naroda na području Prnjavorskog
okruga može se lako zapaziti da preovladava teritorija koju
naseljava Srpsko pravoslavno stanovništvo. Prema razmještaju naroda
na teritoriji okruga vidi se da su odvajkada narodi Prnjavora
živjeli u odvojenim selima. Rasutost pravoslavaca može se pripisati
osmanlijskim zakonima o tzv. "ničijoj zemlji" na koju su se
doseljavali (ili su bili doseljavani) pravoslavni seljaci, a koja se
nalazi uvijek na razdaljini do koje glas ne može više da dobaci ili
pola sata hoda od naselja. Kada se pažljivo pogleda narodnosna karta
okruga vidi se da su pravoslavni seljaci baš tu naseljeni, tj. na
oko dva kilometra od glavnih muslimanskih sela: Lišnje, Konjuhovaca
i Prnjavora. Potvrda o doseljavanju pravoslavaca nalazi se i u
posebnom obliku sela, koje se drastično razlikuje od muslimanskih.
Za razliku od ovih, koja su sva redom sela zbijenog tipa,
pravoslavna sela su (a naročito ona najstarija) rasutog tipa sa
zaseocima ponekad i prilično udaljenim jednim od drugih, a uglavnom
nose ime porodice koja u njoj živi. Svaki ogranak sela je proširena
porodica jer su se pravoslavci nastanjivali na jednom mjestu i oko
njega onda nastanjivali svoju djecu (ili zadrugu, kako se zvala
zajednica međusobno srodnih porodica kojom je rukovodio domaćin).
Objašnjenja premoći pravoslavnog stanovništva u prnjavorskom kraju
mogu se naći u prošlosti. Bilo da su se doseljavali svojevoljno ili
pod prisilom, Prnjavor je pravoslavcima ili onima koji su ih
doseljavali nudio najbolje uslove: za spahije je bilo dovoljno
velikih prostranstava slobodne i plodne zemlje na koju je valjalo
dovesti kmetove, a za one seljake koji su se od spahija skrivali,
bilo je dovoljno divljih i udaljenih šuma. Na ovaj način stvorena
većina održala se i u vrijeme Austro-Ugarske.
Po poslednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, opština
Prnjavor imala je 47.055 stanovnika, raspoređenih u 63 naselja.
Nacionalni sastav:
Srbi - 33.508 (71,21 %)
Muslimani - 7.143 (15,18 %)
Hrvati - 1.721 (3,65 %)
Jugosloveni - 1.757 (3,73 %)
ostali - 2.926 (6,23 %)
Nacionalni sastav stanovništva 1971. godine, bio je sledeći:
ukupno: 46.734
Srbi - 35.177 (75,27 %)
Muslimani - 6.143 (13,14 %)
Hrvati - 2.148 (4,59 %)
Jugosloveni - 96 (0,20 %)
ostali - 3.170 (6,80 %)
Naselja u Opštini
Prnjavor
Babanovci, Brezik, Crkvena, Čivčije, Čorle, Doline, Donja Ilova,
Donja Mravica, Donji Galjipovci, Donji Palačkovci, Donji Smrtići,
Donji Štrpci, Donji Vijačani, Drenova, Gajevi, Galjipovci, Gornja
Ilova, Gornja Mravica, Gornji Galjipovci, Gornji Palačkovci, Gornji
Smrtići, Gornji Štrpci, Gornji Vijačani (dio), Grabik Ilova, Gusak,
Hrvaćani, Husrpovci, Jadovica, Jasik, Kokori, Konjuhovci, Karać,
Kremna, Kulaši, Lišnja, Lužani, Maćino Brdo, Mračaj, Mravica,
Mujinci, Naseobina Babanovci, Naseobina Hrvaćani, Naseobina Lišnja,
Novo Selo, Okolica, Orašje, Otpočivaljka, Paramije, Pečeneg Ilova,
Popovići, Potočani, Prnjavor, Prosjek, Puraći, Ralutinac, Ratkovac,
Skakavci, Šarinci, Šereg Ilova, Šibovska, Štivor, Velika Ilova i
Vršani.
Opština Prnjavor ima oko 450 km lokalnih putnih pravaca. Jedna od
većih teritorijalnih opština u RS, zahtijevala je značajna ulaganja
u putnu infrastrukturu. Lokalna putna mreža - u periodu do 2002.
godine bilo je asfaltirano 44,3 km lokalnih puteva. U toku
2003.godine asfaltirano je 25,8 km a pripremljeno za asfaltiranje (zemljani
radovi i ugradnja tampona) 40 km lokalnih puteva. 2004. godine
asfaltirano je 25,8 km a pripremljeno je za asfaltiranje 32 km.
2005. godine asfaltirano je 11,1 km lokalnih puteva. Završena je
generalna rekonstrukcija i asfaltiranje ulica u gradu u dužini oko
4000 metara, postavljeni su ivičnjaci, izgrađeni trotoari i uređene
raskrsnice, i napravljeni su priključci na magistralni put M 16
Klašnice-Derventa.
|
|
))
